تفسیر ماده 59 قانون مالیات‌های مستقیم + نحوه محاسبه مالیات نقل و انتقال

• املاکی که تحت مالکیت دولت است از مالیات معاف هستند.
• واحدهای مسکونی که توسط وزارت مسکن و شهرسازی، امور اقتصادی و دارایی، احداث و جز اولین انتقال قطعی با قیمت ارزان تا متوسط است از پرداخت مالیات معاف هستند.
• املاکی که تحت‌نظر سازمان میراث‌فرهنگی است و جز آثار ملی ایران است، از مالیات نقل‌وانتقال معاف هستند. اما اگر این املاک در دست شخص باشند، از ۵۰ درصد مالیات‌بردرآمد املاک معاف خواهند بود.
• زمین‌هایی که از طریق سند عادی معامله شده با شرایط تا مراجع ذی‌صلاح و در زمان فروش، ارزش ساختمان در محاسبه مالیات نقل‌وانتقال املاک محاسبه نمی‌شود.
• درصورتی‌که پس از پرداخت مالیات نقل‌وانتقال املاک، معامله انجام نشود، اداره امور مالیاتی مربوطه می‌تواند مالیات وصول شده متعلق به معامله‌ای که انجام نشده، را مسترد کند. این مورد مالیات‌های مربوط به حق واگذاری و درآمد را شامل می‌شود.
• معافیت مالیاتی برای صاحبان ملک یک نوع تشویق برای کاهش هزینه رهن، اجاره و بهترشدن وضعیت بازار مسکن است. البته این معافیت مالیاتی هر ساله براساس تورم و تغییرات اقتصادی به‌روز می‌شود.

مهریه: طبق ماده ۱۴۴ قانون مالیات‌های مستقیم، جهیزیه و مهریه — اعم از منقول و غیرمنقول — از پرداخت مالیات معاف است.

هبه (بخشش) ملک به فرزند یا همسر: اگر انتقال واقعاً بلاعوض (بدون دریافت هیچ وجهی) و بدون قرینه‌ی تبانی برای فرار مالیاتی باشد، انتقال‌دهنده از مالیات نقل‌وانتقال ماده ۵۹ معاف است؛ اما گیرنده‌ی ملک ممکن است مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی شود. اگر انتقال در ازای دریافت مبلغی صورت گیرد (حتی نمادین)، مانند معامله‌ی عادی محاسبه خواهد شد