فهرست مطالب
سامانه واکنش ذی‌نفعان مالیاتی چیست؟
سامانه واکنش ذی‌نفعان مالیاتی که با عنوان «سامانه واکنش به اطلاعات» نیز شناخته می‌شود، بستری الکترونیکی برای مشاهده و بررسی اطلاعات معاملاتی ثبت‌شده به نام اشخاص حقیقی و حقوقی است.
این سامانه در ارتباط با اطلاعات موضوع مواد ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم فعالیت می‌کند و به مؤدیان امکان می‌دهد در صورت مشاهده اطلاعات نادرست یا معاملات ثبت‌شده بدون اطلاع آن‌ها، مغایرت خود را اعلام کنند.
برای مثال، اگر معامله‌ای به نام شرکت شما ثبت شده باشد که در سوابق حسابداری‌تان وجود ندارد، می‌توانید جزئیات آن را در سامانه بررسی و در صورت اطمینان از مغایرت، گزینه «رد معامله» را انتخاب کنید.
چه کسانی باید از سامانه واکنش ذی‌نفعان مالیاتی استفاده کنند؟
اشخاص حقیقی و حقوقی که اطلاعات معاملاتی یا اقتصادی آن‌ها در سامانه ثبت شده است، می‌توانند برای بررسی صحت اطلاعات از سامانه واکنش ذی‌نفعان استفاده کنند.
این سامانه به‌ویژه برای صاحبان کسب‌وکار، شرکت‌ها، مدیران مالی و حسابداران کاربرد دارد.
همچنین افرادی که پیامک بررسی اطلاعات معاملاتی دریافت کرده‌اند یا احتمال می‌دهند معامله‌ای بدون اطلاع آن‌ها ثبت شده باشد، بهتر است اطلاعات خود را در سامانه بررسی کنند.
توجه داشته باشید که مراجعه به سامانه برای بررسی اطلاعات، با الزام قانونی به ثبت واکنش برای تمامی معاملات یکسان نیست.
روش‌های ورود به سامانه واکنش ذی‌نفعان مالیاتی
برای مشاهده و بررسی اطلاعات معاملاتی، ابتدا وارد درگاه ملی خدمات الکترونیک مالیاتی به نشانی my.tax.gov.ir شوید.
ورود به سامانه، بسته به روش‌های احراز هویت فعال، از طریق اطلاعات حساب کاربری مالیاتی یا خدمات ورود یکپارچه انجام می‌شود.
پس از احراز هویت، از بخش «اطلاعات صورت معاملات و ۱۶۹ مکرر»، گزینه «سامانه واکنش به اطلاعات» را انتخاب کنید.
همچنین نشانی datareaction.tax.gov.ir در راهنمای سامانه به‌عنوان مسیر ورود یکپارچه معرفی شده است.
پس از ورود، می‌توانید اطلاعات ثبت‌شده را مشاهده کنید و در صورت وجود مغایرت، نسبت به رد آن‌ها اقدام کنید.
ورود یکپارچه به سامانه واکنش ذی‌نفعان
برای ورود مستقیم به سامانه واکنش ذی‌نفعان، می‌توانید از نشانی datareaction.tax.gov.ir استفاده کنید. این مسیر در راهنمای سامانه برای هدایت کاربران به صفحه ورود یکپارچه معرفی شده است. پس از احراز هویت، صفحه اصلی سامانه نمایش داده می‌شود.
آموزش مشاهده اطلاعات معاملاتی در سامانه واکنش ذی‌نفعان
پس از ورود به سامانه واکنش ذی‌نفعان، در صفحه اصلی گزارشی از تعداد معاملات و وضعیت بررسی آن‌ها نمایش داده می‌شود. این اطلاعات شامل رکوردهای مشاهده‌شده، مشاهده‌نشده و ردشده است.
برای مشاهده جزئیات، بسته اطلاعاتی موردنظر را انتخاب کنید. سپس با استفاده از ابزار جست‌وجو و فیلترهای موجود، اطلاعات معاملاتی ثبت‌شده به نام خود را بررسی کنید.
اطلاعات موجود در سامانه در سه وضعیت نمایش داده می‌شوند:
مشاهده‌نشده: رکورد هنوز توسط کاربر مشاهده نشده است.
مشاهده‌شده: جزئیات رکورد مشاهده شده، اما این وضعیت به معنی تأیید معامله نیست.
ردشده: مؤدی نسبت به اطلاعات ثبت‌شده اعلام مغایرت کرده است.
اگر اطلاعات معامله‌ای با اسناد مالی شما مطابقت ندارد، می‌توانید پس از بررسی جزئیات، گزینه «رد معامله» را انتخاب کنید.
ثبت وضعیت مشاهده‌شده در سامانه
برای مشاهده جزئیات هر رکورد، روی گزینه «جزئیات» کلیک کنید. با باز شدن صفحه اطلاعات، وضعیت آن رکورد از «مشاهده‌نشده» به «مشاهده‌شده» تغییر می‌کند.
توجه داشته باشید که مشاهده اطلاعات به معنی تأیید صحت معامله نیست. اگر اطلاعات صحیح باشد، نیازی به ثبت واکنش جداگانه نیست؛ اما در صورت مشاهده مغایرت، باید گزینه «رد» را انتخاب کنید.
ثبت برچسب مشاهده شده به‌صورت گروهی
برای تغییر وضعیت چند رکورد به «مشاهده‌شده»، ابتدا داده‌های موردنظر را در جدول انتخاب کنید. سپس روی گزینه «علامت‌زدن به‌عنوان مشاهده‌شده» کلیک کنید.
با انجام این عملیات، وضعیت رکوردهای انتخاب‌شده به «مشاهده‌شده» تغییر می‌کند. توجه داشته باشید که ثبت این وضعیت به معنای تأیید صحت اطلاعات معاملاتی نیست.
آموزش رد معاملات اشتباه در سامانه واکنش ذی‌نفعان
آموزش رد معامله در صفحه جزئیات
برای رد اطلاعات معاملاتی اشتباه در سامانه واکنش ذی‌نفعان، مراحل زیر را انجام دهید:
وارد بخش اطلاعات معاملاتی شوید و رکورد موردنظر را پیدا کنید.
روی گزینه «جزئیات» کلیک کنید تا اطلاعات کامل معامله نمایش داده شود.
اطلاعات معامله را با اسناد مالی و حسابداری خود مقایسه کنید.
اگر از وجود مغایرت اطمینان دارید، گزینه «رد معامله» را انتخاب کنید.
در پنجره تأیید، پس از بررسی مجدد اطلاعات، عملیات رد را ثبت کنید.
نکته: ثبت رد معامله به معنی اعلام مغایرت است و لزوماً باعث حذف فوری اطلاعات از سوابق مالیاتی نمی‌شود.
ثبت برچسب رد شده به‌صورت گروهی
اگر چند رکورد معاملاتی دارای اطلاعات نادرست هستند، ابتدا رکوردهای موردنظر را در جدول انتخاب کنید. سپس روی گزینه «رد معامله» کلیک کرده و پس از بررسی مجدد اطلاعات، عملیات رد گروهی را تأیید کنید.
پیش از ثبت نهایی، مطمئن شوید تمام معاملات انتخاب‌شده دارای مغایرت هستند؛ زیرا ثبت عدم پذیرش باید فقط برای اطلاعات نادرست انجام شود.
پیامک سامانه واکنش ذی‌نفعان مالیاتی چیست؟
سازمان امور مالیاتی برای اطلاع‌رسانی درباره اطلاعات معاملاتی ثبت‌شده به نام برخی اشخاص، پیامک‌هایی با هدف بررسی صحت اطلاعات ارسال می‌کند.
اگر چنین پیامکی دریافت کرده‌اید، به درگاه ملی خدمات الکترونیک مالیاتی به نشانی my.tax.gov.ir مراجعه کنید و از بخش «اطلاعات صورت معاملات و ۱۶۹ مکرر»، گزینه «سامانه واکنش به اطلاعات» را انتخاب کنید.
دریافت این پیامک به‌تنهایی به معنای تخلف یا بدهکاری مالیاتی نیست. اگر اطلاعات نمایش‌داده‌شده صحیح است، نیازی به ثبت واکنش ندارید؛ اما در صورت مشاهده مغایرت، باید از گزینه «رد» استفاده کنید.
مزایای استفاده از سامانه واکنش ذی‌نفعان مالیاتی
استفاده از سامانه واکنش ذی‌نفعان به اشخاص حقیقی و حقوقی کمک می‌کند اطلاعات معاملاتی ثبت‌شده به نام خود را بهتر کنترل کنند و در صورت مشاهده مغایرت، اقدامات لازم را انجام دهند.
شناسایی معاملات اشتباه
مؤدیان می‌توانند اطلاعات معاملاتی ثبت‌شده به نام خود را بررسی کرده و مواردی را که با اسناد مالی آن‌ها مطابقت ندارد شناسایی کنند.
امکان اعلام مغایرت به‌صورت الکترونیکی
در صورت مشاهده اطلاعات نادرست، کاربران می‌توانند بدون مراجعه حضوری اولیه، عدم پذیرش خود را از طریق سامانه ثبت کنند.
افزایش شفافیت اطلاعات معاملاتی
دسترسی به اطلاعات ثبت‌شده، امکان مقایسه آن‌ها با سوابق حسابداری و شناسایی اختلافات احتمالی را فراهم می‌کند.
کمک به مدیریت ریسک مالیاتی
بررسی منظم اطلاعات و شناسایی زودهنگام مغایرت‌ها می‌تواند به مؤدیان کمک کند پیش از ایجاد مشکلات پیچیده‌تر، مدارک لازم را آماده و موضوع را پیگیری کنند.
تفاوت سامانه واکنش ذی‌نفعان با سامانه مؤدیان
اگرچه سامانه واکنش ذی‌نفعان و سامانه مؤدیان هر دو از خدمات الکترونیکی سازمان امور مالیاتی هستند، اما کاربرد متفاوتی دارند.
سامانه واکنش ذی‌نفعان برای مشاهده اطلاعات معاملاتی موضوع مواد ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم و اعلام مغایرت نسبت به اطلاعات نادرست استفاده می‌شود.
در مقابل، سامانه مؤدیان برای مدیریت صورتحساب‌های الکترونیکی و انجام تکالیف مرتبط با قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان طراحی شده است.
بنابراین، رد اطلاعات در سامانه واکنش ذی‌نفعان با رد صورتحساب الکترونیکی در کارپوشه سامانه مؤدیان یکسان نیست.
برای آشنایی با مراحل ثبت‌نام، شناسه یکتا و ارسال صورتحساب الکترونیکی، مقاله آموزش ثبت‌نام و کار با سامانه مؤدیان را مطالعه کنید.
سوالات متداول
اگر معامله‌ای به اشتباه به نام ما ثبت شده باشد چه کنیم؟
ابتدا جزئیات معامله را با اسناد مالی خود مقایسه کنید. در صورت وجود مغایرت، از گزینه «رد معامله» در سامانه واکنش ذی‌نفعان استفاده کنید.
آیا مشاهده معامله در سامانه به معنی تأیید آن است؟
خیر. مشاهده اطلاعات فقط وضعیت رکورد را به «مشاهده‌شده» تغییر می‌دهد و به معنی تأیید صحت معامله نیست.
آیا باید معاملات صحیح را در سامانه تأیید کنیم؟
خیر. در صورت صحیح بودن اطلاعات، نیازی به ثبت واکنش نیست و فقط اطلاعات نادرست باید رد شوند.
آیا می‌توان چند معامله را به‌صورت هم‌زمان رد کرد؟
بله. در صورت فعال بودن قابلیت رد گروهی، می‌توانید معاملات موردنظر را انتخاب کرده و پس از بررسی، گزینه «رد معامله» را ثبت کنید.
چرا از سامانه واکنش ذی‌نفعان پیامک دریافت می‌کنیم؟
این پیامک معمولاً برای اطلاع‌رسانی و یادآوری بررسی اطلاعات ثبت‌شده ارسال می‌شود و لزوماً به معنی وجود بدهی یا تخلف مالیاتی نیست.
تفاوت وضعیت مشاهده‌شده و ردشده در سامانه چیست؟
وضعیت مشاهده‌شده یعنی اطلاعات توسط کاربر مشاهده شده است؛ اما وضعیت ردشده نشان می‌دهد مؤدی نسبت به اطلاعات ثبت‌شده اعلام مغایرت کرده است.
آیا با رد معامله، اطلاعات آن از سامانه حذف می‌شود؟
خیر. رد معامله به معنی اعلام مغایرت است و لزوماً باعث حذف فوری اطلاعات نمی‌شود. ممکن است بررسی و پیگیری بیشتری لازم باشد.
آیا رد معامله در سامانه مانع رسیدگی مالیاتی می‌شود؟
خیر. ثبت عدم پذیرش اطلاعات جایگزین رسیدگی مالیاتی یا ارائه اسناد و مدارک نیست و ممکن است برای رفع مغایرت، پیگیری‌های بعدی لازم باشد.
نتیجه‌گیری
سامانه واکنش ذی‌نفعان مالیاتی ابزاری برای مشاهده اطلاعات معاملاتی و اعلام مغایرت نسبت به داده‌های نادرست است. استفاده صحیح از این سامانه به مؤدیان کمک می‌کند سوابق معاملاتی خود را بررسی کرده و در صورت مشاهده اطلاعات اشتباه، عدم پذیرش خود را ثبت کنند.
با توجه به اهمیت صحت اطلاعات مالیاتی، توصیه می‌شود صاحبان کسب‌وکار و مدیران مالی، اطلاعات ثبت‌شده را با اسناد حسابداری خود تطبیق دهند.
اگر برای بررسی مغایرت‌های معاملاتی، رسیدگی مالیاتی یا مدیریت پرونده مالیاتی کسب‌وکار خود به راهنمایی نیاز دارید، می‌توانید از خدمات مشاوره مالیاتی تحلیل ارقام استفاده کنید.
